Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk döneminde başlayan ve yetişkinlikte de devam edebilen nörogelişimsel bir durumdur. Son yıllarda sosyal medyada DEHB belirtilerine yönelik içeriklerin artması, farkındalığı artırırken “Acaba bende de DEHB mi var?” sorusunu da beraberinde getiriyor. Ancak dikkat dağınıklığı, unutkanlık veya yerinde duramama gibi belirtiler tek başına DEHB tanısı anlamına gelmez. Tanı, belirtilerin süresi, şiddeti, farklı ortamlarda görülüp görülmediği ve günlük yaşam üzerindeki etkisi değerlendirilerek uzman hekim tarafından konulur. Ayrıca uyku sorunları, hormonal değişimler, tiroit problemleri, depresyon, anksiyete veya travma gibi benzer belirtilere yol açabilecek durumlar da değerlendirilir.
DEHB genel olarak dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileriyle kendini gösterir. Bu belirtiler kişinin planlama, zamanı yönetme, işleri önceliklendirme ve başladığı işi sürdürme konusunda zorlanmasına neden olabilir. Bu nedenle DEHB’li bireylerin “tembel”, “sorumsuz” veya “iradesiz” olarak değerlendirilmesi doğru değildir. Sorun çoğu zaman ne yapması gerektiğini bilmemek değil, bildiğini doğru zamanda uygulamaya koymakta yaşanan güçlüktür.
Son yıllarda DEHB tanılarındaki artışın tek bir nedeni yoktur. Toplumsal farkındalığın yükselmesi, tanı kriterlerinin zaman içinde değişmesi, değerlendirme yöntemlerinin gelişmesi ve kişilerin uzmanlara daha kolay başvurması bu artışta rol oynayabilir. Dolayısıyla tanı sayısındaki yükseliş, yalnızca DEHB’nin daha yaygın hâle geldiği anlamına gelmez; geçmişte fark edilmeyen vakaların daha doğru şekilde tanılanmasını da yansıtabilir.
DEHB’nin görülme ve fark edilme biçiminde cinsiyet farklılıkları da dikkat çekmektedir. Erkek çocuklarında hiperaktivite ve dürtüsellik daha belirgin olabildiği için belirtiler daha erken fark edilebilirken, kız çocuklarında dikkat eksikliği ön planda olabilir ve bu nedenle tanı gecikebilir. Bu farklılıklar, DEHB’nin yalnızca hareketlilikten ibaret olmadığını ve belirtilerin kişiden kişiye değişebileceğini göstermektedir.
